Yetkinlik bazlı mülakat nedir?

Yetkinlik, davranışta görünen beceridir. "Analitik düşünme" bir yetkinliktir, "üniversite mezunu olmak" değildir; o bir olgudur. Ayrım pratik: olgu belgeden okunur, yetkinlik ancak birinin onu kullandığı bir durumdan okunur. Yetkinlik bazlı mülakat da bunu yapar, özelliği sormaz, o özelliği gerektiren durumu adayın nasıl yaşadığını sorar.

Yöntem yapılandırılmış mülakatın alternatifi değil, alt kümesi. Yapılandırılmış mülakat "her adayı aynı düzenle ölç" der; yetkinlik bazlı mülakat "o düzenin ölçtüğü şey yetkinlik olsun" der. Biri kabı kurar, diğeri kabın içine ne konacağını söyler.

GoTeam'de bu ayrımın somut bir yeri var. İlan formuna CV'den doğrulanamayan bir yetkinlik yazdığınızda satır amber çerçeveye girer ve altında "Bu kriter CV veya başvuru formundan doğrulanamaz; mülakatta değerlendirilebilir." yazar. Yetkinliğin mülakata düşmesi bir yorum değil, ürünün kendi kararı.

• Yetkinlik davranışta görünür, o yüzden sorusu "yapabilir misin" değil "ne zaman yaptın" olur.
• CV'den doğrulanamayan kriter rubriğe madde üretmez; o satıra ayırdığınız yüzdenin CV puanında karşılığı olmaz.
• Mülakat kanıtı ile CV kanıtı yan yana durur, toplanmaz. Biri adayın anlattığını, diğeri belgelediğini ölçer.

Her kriter satırı kaydedilmeden önce deterministik bir sınıflandırıcıdan geçer. Sınıflandırıcı satırı önce deneyim, eğitim, dil, not ortalaması gibi olgusal kategorilere ayırmayı dener. Ayıramadığı serbest beceri ifadelerini üç desene bakarak işaretler: bilişsel yetkinlik, soft beceri, çalışma düzeni.

Bu üç desen doğrulanamaz sınıfına girer ve gerekçesiyle birlikte gösterilir. Aynı sınıflandırıcı üç yerde koşar: puanlamadaki triyaj, kaydetme anındaki denetim, ilan formundaki satır içi gösterge. Tek kaynaktan gelmesi bir düzen tercihi değil, doğruluk şartı. Ayrı ayrı yazılsalardı form bir şey gösterir, puanlama başka bir şey yapardı.

Aşağıdaki beş satır aynı ilanda yan yana durabilir. Sol sütundaki ifadeler ürünün kendi desenlerinden geliyor, uydurma örnek değil.

Kriter ağırlıklarının toplamı tam 100 olmak zorunda ve her kritere bir ağırlık girilir. Yetkinliklerin önem sırası burada kurulur. Ama doğrulanamayan bir kriter rubrikte madde üretmez; bulgu size gösterilir, satır olduğu yerde kalır.

Sonuç şu: "iletişim becerisi" satırına verdiğiniz yüzde CV puanına yansımaz. Puan yine 100 üzerinden okunur, o satır kendi payını puana taşımaz. Yetkinliği gerçekten ölçmek istiyorsanız yeri kriter listesi değil, mülakattaki sorudur.

Soru havuzu üç kategori tanır, dördüncüsü yok: Teknik, Davranışsal, Kültürel Uyum. Yetkinlik bazlı mülakatın çekirdeği Davranışsal kategori. Kategorinin üretim brifi yöntemin tanımını neredeyse birebir yazıyor: geçmiş davranışı ölç, "Bir seferinde ... yaşadığın bir durumu anlat" kalıbıyla sor, varsayımsal senaryo değil yaşanmış örnek iste.

Kategori seçmek soruyu tek başına iyi yapmaz. Üretim isteğinde soru kalitesi ayrı bir zorunluluk bloğu olarak duruyor ve her soruyu bir yere bağlamayı şart koşuyor: pozisyonun belirli bir kriterine ya da adayın CV'sindeki belirli bir iddiaya. "Kendinizden bahseder misiniz" tipi genel geçer soru yasak. Öncelik, kriterde geçen ama profilde kanıtı zayıf kalan konularda.

Yetkinlik bazlı mülakat anlatılırken hep bir "beklenen cevap" sütunundan söz edilir. Panelde bunun karşılığı sorunun yanında duran ipucu alanı. Tek cümle uzunluğunda ve iyi bir cevabın neyi içermesi gerektiğini mülakatçıya söyler. Somut olmak zorunda: "hangi aracı neden seçtiğini ve ölçtüğü sonucu anlatmalı" gibi. Havuz satırında "İyi bir cevap:" önekiyle görünür.

İpucu adaya okunmaz, mülakatçıya aittir. İşe yarayan tarafı da bu: iyi cevabın tanımı görüşmeden önce yazılır, cevabı duyduktan sonra ölçüyü cevaba uydurma ihtimali kapanır.

Yetkinlik bazlı mülakat sık sık bir tarafsızlık belgesi gibi anlatılıyor. GoTeam böyle bir iddia kurmuyor. Kodda yazılı olan şey dar ve somut: aşağıdaki dört yasak üretim isteğinde madde madde duruyor, kişisel özellik yasağı değerlendirme tarafında da tekrarlanıyor.

• Genel geçer soru yasak. Her soru belirli bir kritere ya da CV'deki belirli bir iddiaya dayanmak zorunda.
• Evet ya da hayırla kapanan soru yasak. Aday anlatmak zorunda kalsın diye kural böyle yazılmış.
• İki konuyu "ve" ile birleştiren soru yasak. Tek soru, tek konu.
• Adayın kişisel hayatı, yaşı, medeni durumu, sağlığı, inancı ve siyasi görüşü üzerine soru yasak. Bu bilgiler cevapta geçse bile karara katılmaz.

Soru havuzu mülakat kaydına asılı, şirket düzeyinde ortak bir soru bankası yok. Aynı yetkinliği iki adaya sorarken soru metni farklı olabilir, çünkü soru o adayın CV'sindeki iddiaya bağlanır. Sabit kalan taraf kategori kümesi, tur yapısı, pozisyon kriterleri ve karar ölçeği.

Üretim isteği mevcut soruların listesiyle birlikte gider ve aynısını ya da anlamca aynısını üretmek yasaklanır; ikinci üretim havuzu şişirmez. "Mevcutları değiştir" seçeneği yalnız yapay zekanın ürettiği satırları temizler, elle yazdığınız sorulara dokunmaz.

Değerlendirmede model puan üretmez; verebileceği tek şey dört karar kelimesinden biri, sayısal toplama kodun işi. Bu sayfa açısından asıl mesele "güçlü" kararının neye bağlandığı: cevap hem soruyu karşılamalı hem somut dayanak taşımalı. Dayanak sayılan dört şey yazılı ve yetkinlik kanıtının üründeki tanımı bu.

"Yeterli" ise doğru şeyleri söyleyen ama dayanak vermeyen cevap. Fark yöntemin bütün meselesi: "ekip çalışmasına inanırım" ile "şu projede şu anlaşmazlığı şöyle çözdüm" aynı soruyu karşılar, ama yalnız ikincisi bir yetkinliğin kullanıldığını gösterir.

Model her kararın yanında hangi pozisyon kriterine baktığını da geri yazar, uygun kriter yoksa o alan boş kalır. Yetkinlik ile soru arasındaki bağ böylece kayda geçer. Değerlendiren modele verilen veri dar: pozisyon başlığı, en fazla 30 kriter, sorular, İK ipuçları ve cevaplar. İletişim bilgisi, CV puanı ve başvuru durumu verilmez; mevcut kararı gören bir değerlendirici o karara katılmaya başlar.

Aşağıdakiler yöntemin kendisiyle değil, yetkinliğin ürüne nereye yazıldığıyla ilgili. Dördü de sessizce yanlış sonuç verdiği için pahalı.

• Yetkinliği kriter listesine yazıp puanlamada karşılığını beklemek. Amber işaretli satır rubriğe madde üretmez; yetkinliğin yeri mülakat.
• Ölçülemez bir yetkinliği zorunlu işaretleyip eleme kapısı sanmak. Kapı maddesi ölçülebilir olmak zorunda.
• Cevap puanı ile CV uyum puanını toplamak ya da aynı bantlarla okumak. İki kanıt yan yana durur, tek sayıya indirilmez.
• Analiz koşusunu ücretsiz sanmak. Bir soru üretimi 1 hak, bir cevap analizi 1 hak; CV tarafındaki yeniden puanlama kuralı burada geçerli değil. Boş turda çağrı gitmez ve hak düşmez, sağlayıcı hatasında düşen hak iade edilir.