CV nasıl hazırlanır?

CV hazırlarken zamanın çoğu yazmaya değil karar vermeye gidiyor: şu stajı yazayım mı, tarihleri nasıl vereyim, listeye kaç araç koyayım, şu işi nasıl anlatayım. Bu kararların hepsinin bir karşılığı var ve karşılık kişisel zevkte değil, CV'yi okuyan tarafın neyi doğrulayabildiğinde.

GoTeam'in CV analizinde her CV'ye aynı sabit 49 maddelik liste uygulanıyor. Maddeler "iyi mi" diye sormuyor, "bu CV'de yazılı mı" diye soruyor; 45'i doğrudan koddan hesaplanıyor. "İyi CV" tartışmaya açık, "tarihi ay ve yıl olarak yazdın mı" değil.

Aşağıdaki beş adım bu ayrımın üzerine kurulu. Her adım bir yazım kararı alıyor, o kararın hangi maddeyi karşıladığını ağırlığıyla söylüyor, yanlış karar verildiğinde neyin kaybedildiğini yazıyor. Hiçbir adım "puanın şu kadar yükselir" demiyor: puan kazancı ölçülmedi, ölçülen tek şey hangi maddenin neye baktığı.

• Ağırlıklar boyut içidir. "Ağırlık 12", genel puandan 12 değil, o boyutun 100 birimlik bütçesinden 12 birim demek.
• Kanıtı bulunamayan madde yarım puan sayılmaz, paydadan düşer. Kanıtın yokluğu adayın eksiği sayılmaz.
• Rubrik sürümlü: bir maddenin metni ya da ağırlığı değişirse sürüm artar, eski puan yenisiyle kıyaslanmaz. Buradaki sayılar bugünkü sürümün sayıları.

Doğrudan şablona başlamanın pahalı yanı şu: eksik olan şeyi yazarken değil, çok sonra fark ediyorsunuz. Sonradan bulunması en zor iki şey de tarih ve sayı. İlk iş boş bir not dosyası: her rolün başlangıç ve bitiş ayı ile yılı, işveren adı, o rolde yaptığınız işler, elinizde kalan sayılar, kullandığınız araçlar, eğitim bilgileri, dil seviyeleri.

Malzemeyi toplarken ikinci bir karar daha veriyorsunuz: hangi kayıt hangi başlığın altında duracak. Bu karar sonucu doğrudan değiştiriyor, çünkü bir kaydın sınıfını CV'nin bölüm başlığı belirler. "Staj" başlığı altındaki bir kaydın unvanı "Yazılım Mühendisi" bile olsa o kayıt staj sayılır; "Projeler" başlığı altındaki her kayıt proje sayılır.

Sınıflandırmanın somut sonucu profesyonel süre hesabı. Staj, gönüllü çalışma, öğrenci topluluğu rolleri, eğitim bağlantılı roller ve projeler bu süreye girmez. Yarı zamanlı roller yarım ağırlıkla, freelance işler tam ağırlıkla sayılır. Üst üste binen aralıklar birleşir, yani aynı ay iki kez sayılmaz.

• Her rol için: işveren adı, unvan, başlangıç ayı ve yılı, bitiş ayı ve yılı.
• Her rol için: yaptığınız işi anlatan iki üç madde, varsa bir sayı.
• Kullandığınız araç ve yöntemler, CV'de yazacağınız adıyla.
• Eğitim: okul, bölüm, derece, yıl, not ortalaması, mezun olup olmadığınız.
• Diller ve seviyeleri; sertifikalar ve tarihleri.

Tarih, deneyim boyutunda iki ayrı madde olarak duruyor: en az bir deneyimde başlangıç ve bitişin ay ile yıl olarak yazılması 10 ağırlık, tüm deneyim kayıtlarında başlangıç tarihinin bulunması 6 ağırlık. İkincisi yalnız profesyonel kayıtlara değil hepsine bakıyor; tarihsiz tek bir staj ya da yan proje kaydı bu maddeyi tek başına düşürüyor.

Tarihin ikinci işi süre hesabı. Kanıtlanmış profesyonel deneyim toplamı için 1 yıl, 2 yıl ve 4 yıl eşiklerinde üç ayrı madde var: 10, 10 ve 8 ağırlık. Başlangıç tarihi olmayan ya da okunamayan bir kayıt bu hesaba hiç girmez. Kayıt yok sayılmıyor, profesyonel deneyim maddesi yine kazanılıyor; girmediği tek yer süre.

Hiçbir profesyonel deneyimden ay hesaplanamazsa toplam süre boş dönüyor ve üç eşik maddesi birden "Tarihlerden profesyonel süre hesaplanamıyor" gerekçesiyle kaybediliyor. Deneyim boyutunun bütçesinden 28 birim böylece görünmez oluyor. Sebep deneyimin yokluğu değil, tarihin okunamaması.

Bir rolün altında ne yaptığınızı anlatan bir açıklama bulunması 8 ağırlıklı bir madde. En az bir deneyim açıklamasında sayısal bir çıktı geçmesi ise 12 ağırlıklı ayrı bir madde ve deneyim boyutunun en ağır maddesi. Unvan ile şirket adı arasında kalan boşluk bu iki maddeyi birden boş bırakır.

Sayısal çıktı maddesinin aradığı şey tanımlı: ya yüzde işareti, ya binlik ayracı olan büyük bir sayı, ya da sabit bir birim listesinden bir birimle yazılmış sayı. Listede şunlar var: kişi, kullanıcı, müşteri, adet, kalem, saniye, dakika, saat, gün, hafta, ay, yıl, kat, puan, bin, milyon, milyar, TL, USD, EUR ve İngilizce karşılıkları. Kısacası sayının yanında ne saydığınız yazmalı.

Aynı cümle birden fazla maddeyi karşılayabiliyor. "Aylık kapanış tablosunu Excel'de kurdum, kapanış süresi beş günden üçe indi" cümlesi hem açıklama maddesini hem sayısal çıktı maddesini karşılıyor, üstüne Excel becerisini kullanım kaydına bağlıyor. İşe yarayan şey cümleyi uzatmak değil, içine ne yaptığınızı ve ne değiştiğini koymak.

Teknik boyutta bir beceriyi listelemek 6 ağırlıklı madde. Aynı becerinin bir deneyim ya da proje kaydında geçmesi 14 ağırlıklı ayrı madde, listedeki becerilerin en az yarısının kullanımda geçmesi 12 ağırlıklı üçüncü madde, bir beceri adının düz anlatım metninde geçmesi ise 14 ağırlıklı dördüncü madde. Sonuncusu kaydın teknoloji etiketini saymaz; yalnız sorumluluk, başarı ve proje açıklaması cümlelerine bakar.

Aramanın nasıl yapıldığını bilmek burada işinize yarıyor: beceri adının, deneyim ve proje metninin birleşiminde aynen geçmesi gerekiyor. Karşılaştırma Türkçe karakterleri ASCII'ye katlayıp küçük harfe indiriyor, başka bir eşleştirme yapmıyor. Katlanmış adı iki karakterden kısa olan bir beceri ("R", "C", "JS" kısaltması) hiç eşleşmiyor; açık yazımını kullanın.

Bu yüzden liste ile anlatım arasındaki yazım farkı tek başına bir maddeyi düşürebiliyor. Beceri listesine "React 18" yazıp anlatımda "React ile ..." demek, aramanın react 18 dizesini metinde bulamaması demek. Araç adını listede nasıl yazdıysanız anlatımda da aynen yazın, sürüm ekini hiç yazmayın.

Eğitim bölümü tek madde değil, dokuz madde üretiyor: kayıt (12), derece adı (10), lisans ve üzeri (14), lisansüstü (10), bölüm adı (12), okul adı (8), yıl (12), not ortalaması (12), mezuniyet (10). Pratik sonucu şu: "Bir Üniversite, 2019 - 2023" satırı okul ve yıl maddelerini karşılar, bölüm ile derece maddelerini boş bırakır. Aynı satıra "Bilgisayar Mühendisliği, Lisans" eklemek iki maddeyi daha karşılar.

Dil tarafında seviyeyi nasıl yazdığınız iki ayrı maddeyi ayırıyor. "İngilizce: iyi seviye" seviye beyanı maddesini (18) karşılar, resmî ölçek maddesini (18) karşılamaz. "İngilizce: C1" ikisini birden karşılar ve C1 eşiğine bakan üçüncü maddeyi de (14) getirir. B2 eşiği ayrıca 16, ikinci yabancı dil 10, dil sertifikası 10 ağırlık taşıyor.

Sertifikalarda gözden kaçan tek bir tarih şartı var: son beş yıl içinde tarihlenmiş sertifika 14 ağırlıklı ayrı bir madde. Tarihsiz bir sertifika bu maddeye hiç sayılmaz, çünkü "güncel" iddiası ancak tarihle kanıtlanır. Sertifikanın adının yanına aldığınız ay ile yılı yazın.

• Not ortalaması maddesi yalnızca yazılıp yazılmadığına bakar, değerine değil.
• Programlama dilleri "Diller" bölümüne yazılmaz. Çıkarım hattı bunu açıkça yasaklar; oraya yazılan Python ya da SQL hiçbir dil maddesini beslemez.
• Dilin ayrı bir başlıkta durması şart değil, seviyesinin yazılı olması şart.

Aşağıdaki tablo, beş adımda geçen kuralların en sık ihlal edilen hallerini bir araya getiriyor.

Tabloyu ceza listesi gibi okumayın. Satırların çoğunda kaybedilen şey bir hata değil, cevapsız kalmış bir soru: motor o maddeyi karşılayan cümleyi bulamıyor ve madde boş kalıyor.

CV'yi yeniden dizip tekrar yüklemek sık denenen bir şey. Sonuç şu: aynı dosya her zaman aynı puanı alır. Motor deterministik çalışıyor, 45 madde koddan hesaplanıyor. Modele sorulan dört maddede bile istenen şey puan değil; kanıtlı olup olmadığına dair ikili bir cevap ve CV'den birebir bir alıntı.

Puanın değişmesi için CV'nin gerçekten değişmesi gerekiyor: eksik tarih tamamlanmalı, boş açıklama yazılmalı, listede duran bir beceri bir işin anlatımına bağlanmalı. Hangisinin ne kadar oynatacağı ölçülmedi, o yüzden burada bir kazanç sayısı yok. Yazılan tek şey hangi maddenin neye baktığı.

Bir şirkete başvurduğunuzda CV'niz o şirketin başvuru listesine düşüyor. Orada iki katman var: her CV'ye uygulanan sabit kanıt listesi ve ilana özel kriterlerle kurulan ayrı bir uyum katmanı. Birincisi ilana göre değişmiyor, ikincisi tamamen ilanın kendi kriterlerinden çıkıyor. Aynı CV farklı ilanlarda aynı CV puanını, farklı uyum sonucunu alır.

Yapay zeka değerlendirmesinin açık olup olmadığı bir şirket ayarına bağlı, yani her kurulumda çalışmıyor. Açık olduğu yerde de şu geçerli: yapay zeka hiçbir başvurunun durumunu kendiliğinden değiştirmiyor. Öneri üretiyor, kanıt maddelerini ve alıntıları listeliyor; ilerletme ya da eleme kararını bir kullanıcı kimliğiyle insan veriyor.

Kendi CV'nizi göndermeden önce görmek isterseniz aday tarafındaki ücretsiz analiz açık, kredi kartı da istemiyor. Kabul edilen tek biçim PDF, sınır 5 MB ve varsayılan olarak 15 sayfa. Günlük kota da var: aynı IP'den 3, aynı kullanıcı için 3 analiz.

• CV puanı pozisyonsuz bir listeden çıkar; hangi ilana başvurduğunuz bu puanı değiştirmez.
• Uydurulmuş kanıt puan kazandırmaz: CV metnine oturmayan alıntı düşürülür, madde ölçüm dışına çıkar.
• Raporunuzu, dosyanızı ve verilerinizi rapor sayfasındaki "Verilerimi sil" bağlantısıyla kalıcı olarak silebilirsiniz.